İzinli Alıcı ve Yerinde Gümrükleme Yetkileri Nedir? Kimler Başvurabilir?

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi olmak, firmalara yalnızca gümrük işlemlerinde öncelikli geçiş ve azaltılmış kontrol gibi doğrudan avantajlar sağlamakla kalmaz; aynı zamanda “yerinde gümrükleme” ve “izinli alıcı” gibi ek yetkilerin de ön koşulunu oluşturur. Bu yetkiler, dış ticaret ve lojistik süreçlerini fiziksel olarak gümrük idaresine gitmeden, firmanın kendi tesisinden yönetebilmesine imkan tanır.

Yerinde Gümrükleme Nedir?

Yerinde gümrükleme, eşyanın gümrük idaresine fiziksel olarak sunulması yerine, beyanname ve işlemlerin firmanın kendi tesisinde tamamlanmasına imkan veren bir basitleştirilmiş usuldür. İki ayrı yetki olarak düzenlenir:

• İhracatta Yerinde Gümrükleme: İhracat eşyasının, ihracat gümrük idaresine sunulmaksızın işlemlerinin firmanın kendi tesislerinden yürütülebilmesidir.
• İthalatta Yerinde Gümrükleme: İthalat eşyasının, ithalat gümrük idaresine sunulmaksızın işlemlerinin firmanın kendi tesislerinden yürütülebilmesidir.

Bu yetkiler sayesinde eşya, gümrük idaresinin fiziki kontrolünü beklemeden tesise girebilir veya tesisten çıkabilir; muayene gerekmesi halinde bu işlem de firmanın kendi tesisinde gerçekleştirilir.

İzinli Alıcı Yetkisi Nedir?

İzinli alıcı yetkisi, transit rejimi kapsamında taşınan eşyanın, varış gümrük idaresine sunulmaksızın doğrudan yetki sahibinin kendi tesisine sevk edilebilmesine olanak tanır. Yerinde gümrükleme yetkilerinden farklı olarak izinli alıcı yetkisi, dış ticaret yapan firmalar tarafından değil, uluslararası taşıma hizmeti veren lojistik firmaları tarafından alınabilir.

Bu sayede taşıyıcı firmalar, transit eşyasını varış gümrük idaresinde bekletmeden doğrudan kendi antrepo veya terminaline sevk edebilir; böylece taşıma süreleri kısalır ve lojistik maliyetleri azalır.

Kimler Başvurabilir?

Bu yetkilerin başvuru ön koşulu, Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasına sahip olmaktır. YYS sahibi olmayan bir firma veya lojistik işletmesi, doğrudan yerinde gümrükleme veya izinli alıcı yetkisi için başvuramaz. YYS sahipliği sağlandıktan sonra, talep edilen yetkiye göre ayrıca:

• İlgili yetkiye özgü prosedür ve talimatların hazırlanması,
• Tesis altyapısının (giriş-çıkış kontrol noktaları, kamera sistemi, elleşleme alanları vb.) yetki şartlarını karşılaması,
• Bakanlıkça görevlendirilen denetim personelince yerinde fiziki yeterlilik denetiminin tamamlanması,

gerekmektedir. Onay verilmesi halinde başvurusu yapılan yetki, mevcut Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasına ilave edilir; ayrı bir belge düzenlenmez.

Sağladığı Avantajlar

• Eşyanın gümrük idaresinde bekleme süresi ortadan kalkar,
• Tedarik zinciri planlaması öngörülebilir hale gelir,
• Depolama ve elleşleme maliyetleri azalır,
• Özellikle yoğun sevkiyat hacmine sahip üretici ve lojistik firmaları için rekabetçi bir operasyonel avantaj sağlanır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yetkinin sürdürülebilirliği, tıpkı YYS Belgesinde olduğu gibi ilgili prosedürlere fiilen uyulmasına bağlıdır. Denetimlerde prosedür ile fiili uygulama arasında tutarsızlık tespit edilmesi, yetkinin askıya alınması veya iptaliyle sonuçlanabilir. Bu nedenle yetki alımı sonrasında da düzenli iç kontrol yapılması büyük önem taşır.

ConsultSight olarak, Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası başvurusundan izinli alıcı ve yerinde gümrükleme gibi ek yetkilerin alınmasına ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasına kadar sürecin tüm aşamalarında danışmanlık hizmeti sunuyoruz.

Kaynaklar: Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği — Ticaret Bakanlığı