Kambiyo Mevzuatında Önemli Değişiklik

Bilindiği üzere, 19 Nisan 2022 tarihli 31814 sayılı Resmi Gazete’de ‘Türk Parası Kıymeti Koruma Hakkında 32 sayılı Karara İlişkin Tebliğ’de (Tebliğ No: 2008/32-34)n değişikliğe gidilmiş ve Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Sözleşmeler başlıklı 8. Maddenin  9. Fıkrası eklenmiştir.  9. Madde şu şekilde düzenlemiştir: “Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri; taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırmaları mümkündür. Ancak sözleşme konusu ödeme yükümlülüklerinin Türk parası cinsinden yerine getirilmesi ve kabul edilmesi zorunludur.”

Bu madde ile artık menkul satış sözleşmelerinde her ne kadar dövize endeksli olarak veya döviz cinsinden kararlaştırsak da; sözleşme konusu menkulün yani taşınır malın ödemesini Türk Lirası cinsinden yapma zorunluluğu getirilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı bu konuda bir Basın Açıklaması yaparak menkul ibaresinin ne anlama geldiğini tanımlamıştır. Buna göre, menkul tanımı, gayrimenkul tanımına girmeyen her türlü mal ve eşyayı kapsamaktadır. Dolayısıyla, Türkiye’de yerleşik kişilerin her türlü mal alım satımında, TL cinsinden ödeme yapma zorunluluğu bulunmaktadır. Burada, ihraç kayıtlı satışlar da dahil görülmelidir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ilgili Basın Açıklamasında, şu durumu da açıklığa kavuşturmuştur: İlgili Tebliğin 8. Maddesinde yer alan menkul satış sözleşmeleri dışındaki sözleşmelere ilişkin ödeme yükümlülüklerinin Türk parası cinsinden kabul edilmesi ve yerine getirilmesine yönelik her hangi bir değişiklik yapılmadığının ve mevcut istisnaların geçerli olduğu ifade edilmiştir. O halde ilgili Tebliğ’de geçen 7. Madde istisnalarında her hangi bir değişiklik olmamıştır. Tebliğin 7. Maddesi aynen şöyledir.       

Madde  (7) Türkiye'de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; aşağıda belirtilenler dışında kalan danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dâhil hizmet sözleşmelerinde, sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramazlar.

a) Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf oldukları hizmet sözleşmeleri,

b) İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, c) Türkiye'de yerleşik kişilerin yurtdışında gerçekleştirecekleri faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri, ç) Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri; Türkiye'de başlayıp yurtdışında sonlanan, yurtdışında başlayıp Türkiye'de sonlanan veya yurt dışında başlayıp yurtdışında sonlanan hizmet sözleşmeleri. d) Türkiye'de yerleşik kişilerin Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli konaklama tesislerinde akdedeceği konaklama hizmet sözleşmeleri. Bu maddede, görüldüğü üzere, hizmet sözleşmelerinde bedel oluşturma ve bu bedelin nasıl ödeneceği belirtilmektedir. Öncelikle kural şöyledir. Hizmet satan ile hizmet satın alan kişi Türkiye’de yerleşikse, sözleşmesi Türk Lirası cinsinden belirlenecek ve ödemesi de Türk parası üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla fatura Türk parası cinsinden kabul edilecek ve TL olarak ödenecektir. İkinci olarak, buna birtakım istisnalar getirilmiş ve a-d bentleri arasında sayılmıştır. Burada en önemli husus, Türkiye’de başlayıp yurtdışında sona eren veya yurtdışında başlayıp Türkiye’de sona eren taşımalar bu kapsam dışındadır. Yani ihracat taşımalarınız doğrudan yurtdışına yapılan gönderim şeklindeyse veya ithalat taşımalarınız doğrudan yurtdışından geliyorsa, bu taşımalar için döviz cinsinden fatura kabul edebilir ve döviz cinsinden ödeme yapabiliriz. Ancak sadece gümrükten fabrika/depoya veya fabrikadan/depodan gümrüğe şeklinde yapılan iç taşımalar için Türk parası ile fatura kabul edilmesi ve ödeme yapılması gerekir.