- Ana Sayfa
- Hakkımızda
- HizmetlerGümrük DanışmanlıklarıTeşvik Danışmanlıkları
- Partnerlik Modeli
- Haberler
- Araçlar
- İletişim
Kadıköy, İstanbul
Dış ticarette teslim şekilleri, satıcı ile alıcı arasında malın nerede teslim edileceğini, taşıma ve sigorta masraflarını kimin ödeyeceğini ve hasar riskinin hangi noktada alıcıya geçeceğini belirleyen kurallardır. Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı Incoterms 2020'de 11 teslim şekli vardır: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP, FAS, FOB, CFR ve CIF.
Teslim şekli yalnızca lojistiği değil, gümrük kıymetini ve dolayısıyla ödenecek vergiyi de etkiler. Bu yazıda 11 teslim şeklini, aralarındaki farkları ve seçim yaparken dikkat edilecek noktaları özetliyoruz.
| Kod | Açılımı | Risk alıcıya nerede geçer? | Ana taşımayı kim öder? | Taşıma türü |
|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works – İşyerinde teslim | Satıcının işyerinde, mal alıcının emrine hazır edildiğinde | Alıcı | Tümü |
| FCA | Free Carrier – Taşıyıcıya teslim | Mal, belirlenen yerde alıcının taşıyıcısına teslim edildiğinde | Alıcı | Tümü |
| CPT | Carriage Paid To – Taşıma ödenmiş | Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde | Satıcı | Tümü |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve sigorta ödenmiş | Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde | Satıcı (sigorta dahil) | Tümü |
| DAP | Delivered at Place – Belirlenen yerde teslim | Varış yerinde, mal boşaltılmaya hazır olduğunda | Satıcı | Tümü |
| DPU | Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış teslim | Varış yerinde, mal boşaltıldığında | Satıcı | Tümü |
| DDP | Delivered Duty Paid – Vergileri ödenmiş teslim | Varış yerinde, ithalat işlemleri tamamlanmış olarak | Satıcı (ithalat vergileri dahil) | Tümü |
| FAS | Free Alongside Ship – Gemi yanında teslim | Yükleme limanında mal geminin yanına konduğunda | Alıcı | Deniz ve iç su yolu |
| FOB | Free on Board – Gemide teslim | Yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde | Alıcı | Deniz ve iç su yolu |
| CFR | Cost and Freight – Mal bedeli ve navlun | Yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde | Satıcı | Deniz ve iç su yolu |
| CIF | Cost, Insurance and Freight – Mal bedeli, sigorta ve navlun | Yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde | Satıcı (sigorta dahil) | Deniz ve iç su yolu |
Satıcı malı ihraç gümrük işlemlerini yaparak yükleme limanında gemiye yükler; navlun ve sigorta alıcıya aittir. Türkiye'nin ihracat istatistikleri FOB değer üzerinden tutulur.
Satıcı varış limanına kadar navlunu ve asgari sigortayı öder; ancak risk, mal yükleme limanında gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. İthalatta gümrük kıymeti kural olarak CIF değerdir.
Satıcının sorumluluğu en azdır: malı kendi işyerinde hazır eder. İhracat gümrük işlemleri dahil her şey alıcıya aittir; bu nedenle uluslararası satışta alıcı ihracatçı ülkede işlem yapamıyorsa FCA daha uygundur.
Satıcı malı alıcının ülkesindeki belirlenen yere kadar getirir. DAP'ta ithalat gümrük işlemleri ve vergiler alıcıya, DDP'de satıcıya aittir. DDP, satıcı için en yüksek sorumluluktur.
İthalatta vergiler eşyanın CIF değeri üzerinden hesaplanır. Fatura FOB veya EXW ise navlun ve sigorta bedeli gümrük kıymetine eklenir; DAP veya DDP ise Türkiye'ye varıştan sonraki masraflar, ayrıca gösterilmişse kıymetten düşülebilir. Ayrıntılı hesap için gümrük vergisi nasıl hesaplanır rehberimize bakabilirsiniz.
Incoterms 2020'de 11 teslim şekli vardır. Yedisi her taşıma türünde (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP), dördü yalnızca deniz ve iç su yolunda (FAS, FOB, CFR, CIF) kullanılır.
İkisinde de risk yükleme limanında gemide alıcıya geçer. Fark masraftadır: FOB'da navlun ve sigortayı alıcı, CIF'te satıcı öder.
Evet, taraflar sözleşmede hangi sürümü kullandıklarını belirtirse geçerlidir. Sürüm yazılmamışsa karışıklık çıkabileceğinden "Incoterms 2020" ifadesinin eklenmesi önerilir. 2020 sürümünde DAT'ın yerini DPU almıştır.
Tek bir doğru yoktur. İhracatçı için sorumluluğu en az olan EXW ve FCA, ithalatçı için en az olan DAP ve DDP'dir. Seçim; pazarlık gücüne, lojistik imkânlara ve tarafların ithalat-ihracat işlemlerini yapabilme durumuna göre yapılır.
ConsultSight, sözleşme ve teslim şekli seçiminden gümrük kıymeti ve vergi planlamasına kadar dış ticaret danışmanlığı verir.
Son güncelleme: Kasım 2026
