DİR sektör genelgeleri, Dahilde İşleme İzin Belgesi'nin her sektörde nasıl düzenleneceğini belirleyen Ticaret Bakanlığı talimatlarıdır: belge süresi, azami döviz kullanım oranı, fire ve birim kullanım sınırları, ilk belgede verilecek azami miktar ve istenecek belgeler bu genelgelerde yer alır. 2025'te iki genelge yenilendi: Tekstil, Konfeksiyon, Deri ve Deri Ürünleri (İhracat: 2025/1) ve Kimya, Toprak ve Sağlık Endüstrileri Ürünleri (İhracat: 2025/2).
Bu yazıda iki genelgenin getirdiği kuralları ve ilk kez belge alacak firmaları ilgilendiren "kapasitenin dörtte biri" sınırını özetliyoruz. Belgenin geneli için Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) sayfamıza bakabilirsiniz.
Hangi Sektör Hangi Genelgeye Tabi?
- Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünleri: İhracat 2025/1
- Kimya, toprak ve sağlık endüstrileri ürünleri: İhracat 2025/2
- Tarım ürünleri: 2016/1 sayılı Genelge (güncel değişiklikleriyle)
- Maden, metal ve orman ürünleri: sektör genelgesi
- Makine, otomotiv, diğer ulaşım araçları, elektrik ve elektronik: sektör genelgesi
Genelgelerde düzenlenmeyen konularda 2008/1 sayılı genel Genelge uygulanır. Belgenin sektörünü başvuru aşamasında Bakanlık belirler.
İlk Belgede "Kapasitenin Dörtte Biri" Kuralı
Her iki genelge de ilk kez DİİB alan firmalara sınır koyar:
- Kimya (2025/2): İlk DİİB'de azami ihracat taahhüdü, kapasite raporundaki yıllık üretim kapasitesinin belge süresine düşen kısmının 1/4'ü kadardır. Genelgedeki örnek: Yıllık 1.200 ton kapasiteli bir PVC profil üreticisi, 9 aylık belge için en fazla 225 ton taahhüt edebilir (1.200 × 9/12 × 1/4). Azami miktar kullanıldıysa, belge kapsamında gerçekleşen ihracat kadar artırım uygun görülebilir. YYS ve OKSB sahipleri bu sınırın dışındadır.
- Tekstil (2025/1): İlk başvuruda belge, kapasitenin en fazla 1/4'ü kadar düzenlenir. İkinci başvuruda, ilk belgedeki ihracat gerçekleşme oranının en az %85 olması aranır. İlk başvuruda en az iki imzalı Yerinde Tespit Formu gerekir.
Kapasite raporu tek vardiyaya göre düzenlenmiş ama fiilen vardiyalı çalışılıyorsa, ilgili odanın yazısıyla vardiyalı kapasite üzerinden hesap yapılabilir. Ayrıntı: kapasite raporu.
Kimya, Toprak ve Sağlık Endüstrileri Genelgesi (2025/2)
- Belge süresi: 1 Aralık 2025'ten itibaren 8 ay (önceden 9 aydı). Piyasa koşullarına göre ürün bazında daha kısa süre uygulanabilir.
- Döviz kullanım oranları: Alt sektöre göre %45 ile %80 arasında. Ayrıntı: döviz kullanım oranı.
- Başvuruda istenenler: Takvim yılındaki ilk başvuruda üretim tesisine ait son dönem elektrik faturası ve SGK tahakkuk fişi DYS üzerinden sunulur. YYS sahipleri ilk başvuru dışında bu belgeleri vermez. Yeni firmalar faaliyet adresi ve kapasite tespiti için önce Bölge Müdürlüğüne başvurur.
- Yalnızca yurt içinden temin edilebilen girdiler: Madeni yağ üretimine yönelik baz yağlar, Portland çimentosu, biodizel üretimine yönelik yağlı tohum ve bitkisel yağlar ile basit geri dönüşüm amaçlı hurda ve atık plastik, tekstil, kauçuk; belgeye yalnızca KDV tecil-terkin kapsamında yurt içi alım veya belgeden belgeye teslim şartıyla eklenir.
- Eşdeğer eşya kısıtı: Atık ithalat denetimi kapsamındaki bazı plastik hammaddeleri (39.01, 39.02, 39.04–39.08, 39.12) eşdeğer eşya olarak ithal edilemez.
- Ölçü ve kayıt: Bütün ürünler 12 haneli GTİP ile kaydedilir; ikinci birim kilogramdır. Kilogram üzerinden ihraç edilen ürünlerde net ağırlığı oluşturan bütün girdiler birim kullanım hesabına girer.
- Geçiş: Genelgenin lehe hükümleri, taahhüt hesabı kapatılmamış eski belgelere de uygulanır.
Tekstil, Konfeksiyon, Deri Genelgesi (2025/1)
- Kimler belge alabilir: Tekstil ve konfeksiyonda imalatçı olmayan ihracatçılara belge düzenlenmez. Dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve aynı grup içindeki imalatçının yan sanayicisi olarak atanan firmalar istisnadır.
- Ayrı belge: Tekstil, konfeksiyon ve deri ürünleri için ayrı ayrı belge düzenlenir.
- GTİP değişimi: İhraç ürününün GTİP'i ithal eşyadan farklı olmalıdır; aynıysa gümrük idaresinden yazı gerekir.
- Kapasite sınırı: İthalat miktarı kapasite raporundaki tüketimi, ihracat miktarı üretim kapasitesini aşamaz.
- Madde adları: İplik, kumaş ve mamulün cinsi ile karışım yüzdeleri belirtilir; pamuk ipliğinde cins (open-end, karde, penye) ve numara yazılır.
- Ev tekstili ve iplik: Belirli sentetik ipliklerin her GTİP için en fazla %50'si ithalatla karşılanabilir; kalanı iç piyasadan temin edilmelidir.
- Fire ve birim kullanım: Oranlar genelge tablolarında sınır olarak verilir; fire her üretim aşaması için ayrı hesaplanır. Kapatmada gerçekleşen fire belgedekinden düşükse gerçekleşen oran esas alınır.
- İstenen belgeler: Son 12 aylık SGK tahakkukları ve son dönem elektrik faturası. YYS ve OKSB sahipleri ilk başvuru dışında bunları sunmaz.
- Yan sanayi: %1 indirimli teminat hakkı olan firmalar, protokol ve sipariş sözleşmesi sunarak kendi kapasitesi kadar üretimi yan sanayiciye yaptırabilir.
- Geçiş: Yürürlükten önce düzenlenen belgeler eski 2015/2 sayılı Genelge'ye tabidir.
Belge süreleri ile azami döviz kullanım, fire ve birim kullanım oranları genelge ekindeki tablolarda ürün grubuna göre verilmiştir; başvurudan önce güncel tablolara bakılmalıdır.
Kendi rakamlarınızla hesap yapmak için DİİB hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İlk kez DİİB alan firma ne kadar taahhüt verebilir?
Kimya ve tekstil genelgelerine göre ilk belgede azami miktar, kapasitenin dörtte biri kadardır. Kimya genelgesinde YYS ve OKSB sahipleri bu sınırın dışındadır.
Kimya sektöründe DİİB süresi kaç ay?
1 Aralık 2025'ten itibaren 8 aydır.
İmalatçı olmayan ihracatçı tekstilde DİİB alabilir mi?
Kural olarak hayır. Dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve grup içi yan sanayici düzenlemesi istisnadır.
YYS sahibi olmanın genelgelerde avantajı var mı?
Evet. YYS sahipleri ilk belgedeki kapasite sınırından (kimya), tekrar eden SGK ve elektrik faturası ibrazından ve ayniyet tespitinden muaftır; ayrıca en düşük teminat oranından yararlanır.
Dahilde İşleme Rehberleri
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü, İhracat: 2025/1 ve İhracat: 2025/2 sayılı DİR Genelgeleri; Akdeniz İhracatçı Birlikleri'nin 27.10.2025 tarihli duyurusu. Son güncelleme: Kasım 2026
